Turizm / Adapazarı


  Adapazarı İlçesi

Adapazarı ilçesinin kuzeyinde Kaynarca ve Söğütlü ilçeleri, kuzeybatısında Kocaeli-Kandıra ilçesi, batısında Kocaeli, güneybatısında Serdivan ve Arifiye ilçeleri, güneyinde ve güneydoğusunda Erenler ilçesi, doğusunda Akyazı ve Hendek ilçeleri yer almaktadır. Günümüzden birkaç yüzyıl önce bir pazar köyü alanı olan Adapazarı; 1573 yılında ?Ada? isimli bir köy, 1646 yılında nahiye, 1658 yılında Akyazı?ya bağlı bir köy 1692 yılında kadılık, 1742 yılında nahiye, 1837 yılında kasabadır. Sakarya yöresi Osmanlı Devleti?nin Klasik Dönemi?nde ve 1831 Osmanlı Nüfus Sayımı?nda Cezayir-i Bahr-ı Sefid Eyaleti?ne bağlı Kocaeli Livası içinde yer alır. 1846 Devlet Salnamesi Kocaeli Livası?nın bu dönemde Kastamonu Eyaleti?ne bağlıdır. 1867 Vilayet Nizamnamesi?nde ise Adapazarı?nın ve bağlı olduğu Kocaeli Sancağı?nın Hüdavendigâr Vilayeti?ne bağlandığı görülmektedir. 1877 Devlet Salnamesi ise Adapazarı ve Geyve?nin İzmit Mutasarrıflığı?na bağlıdır ve İz­mit Mutasarrıflığı da doğrudan İstanbul Zaptiye Müşirliği?ne bağlıdır. 1892 Devlet Salnamesi, Kocaeli Sanca­ğı?nın bağımsız bir sancaktır ve bu dönemde Adapazarı ile Geyve, Kocaeli bağımsız sancağına bağlıdır. 1899 Devlet Salnamesi?ne göre yine Adapazarı ve Gey­ve kazaları ile Sapanca, Akyazı ve Hendek nahiyeleri, Kocaeli bağımsız sancağına bağlıdır. 1903?te bu nahiyelere Kandıra Kazası?ndan ayrılan Karasu eklendi. Aynı dönemde Gey­ve Kazası?nın nahiyeleri ise Nefs-i Geyve, Akhisar ve Taraklı?dır. Adapazarı 22.06.1954 tarihli Kanunla Kocaeli ilinden ayrılarak bağımsız il statüsü kazanan Sakarya ilinin merkez ilçesi olmuştur. 6 Mart 2008 tarihinde kabul edilen 5747 sayılı ?Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun?un, 26824 sayılı ve 22 Mart 2008 tarihli Resmi Gazete?de yayınlanarak yürürlüğe girmesi ile birlikte Adapazarı Merkez İlçesi; Adapazarı, Arifiye, Erenler ve Serdivan ilçeleri olarak yeniden yapılandırıldı. Bu son değişiklikle birlikte Adapazarı İlçe nüfusu 231.204 kişi olup, bunun 11.778?i (% 5,1?i) köylerde, 219.426?sı (% 94,9?u) ilçe merkezinde yaşamaktadır. İlçeye bağlı 59 mahalle ile 26 köy bulunmaktadır.


Adapazarı civarındaki Türk devri öncesindeki ilk yerleşmeler, Serdivan Tepesi, Esentepe ve Maltepe gibi yüksek mevkilere yapılmış, bununla yerleşimlerin su baskınlarından korunması amaçlanmıştır. Ovaya gelip yerleşme, Osmanlılar döneminde başlamış ve yerleşenler yer yer orman örtüsünü açarak verimli toprakları işlemeye koyulmuşlardır. Bu arada, XVI. yüzyıldan itibaren, günümüzdeki şehrin çekirdeğini meydana getiren ve o dönemde ?Ada? veya ?Adaköy? adı verilen bir köyün varlığı bilinmektedir. Daha önceki yüzyıllarda bugünkü şehrin bulunduğu mevkide Ada isimli bir köy Pazar yeri olarak gelişmiş, yakın dönemde Adapazarı denmeye başlamıştır. Adapazarı adının son kısmı, yerleşmenin önceleri bir Pazar yeri olarak kurulduğunu, adının ilk kısmı ise bu pazarın kuruluş yerini ifade eder. Pazar yerine doğudan gelenler Sakarya?yı geçmek, batıdan gelenler ise Çarksuyun?u aşmak zorunluluğunda kaldığından, Pazar yerinin sularla çevrili bir izlenim uyandırması buraya ?Ada? adının yakıştırılmasına neden olmuştur. Pazar yeri olma durumu, burayı XIX.yüzyıla doğru bir ticari merkez haline getirmeye başlamıştı. Kurulan pazar yerinde çeşitli satıcıların üslendiği kesimler günümüzde Adapazarı da mahalle adı olarak yaşamakta ve şehrin bir pazar yerinden şehir durumuna geçtiğini belgelemektedir: Hasırcılar, Papuçcular, Tığcılar, Semerciler, Çıracılar semti ve mahalleleri gibi.


Adapazarı, çeşitli tarihlerde önemli yangınlar ve yer sarsıntıları (1943 ve 1967?de olduğu gibi) harap olduktan sonra bazı mahalle ve çarşıları yeniden kurulmuş ve şehrin eski görünüşü büyük ölçüde değişmiştir. Şehir esas itibariyle, ortasından geçen, güney-kuzey doğrultulu, bir cadde boyunca gelişmiştir. Çeşitli dönemlerde farklı adlar alan ve ?Eski Kandıra/Bankalar/Sakarya Caddesi?/?Atatürk Bulvarı? gibi adlarla adlandırılan bu kısım asıl çarşının ve resmi binaların bulunduğu en canlı alandır. Şehrin 1967 depreminden sonra tekrar aynı yerde, yani yeraltı suyu seviyesinin yüzeye yakın alüvyonlu gevşek zeminde kurulması 17 Ağustos 1999 depreminde de şehrin büyük ölçüde tahribi sonucunu doğurmuştur. Adapazarı şehrinde 1999 depreminden sonraki bir değişiklik de şehrin statüsünde meydana gelmiştir ve Adapazarı Büyükşehir statüsüne kavuşturulmuştur. Şehir bu haliyle ve 2007 yılı nüfus sayımındaki nüfusuyla Marmara Bölgesinin ise İstanbul ve Bursa?dan sonraki üçüncü büyük şehri durumundadır.

Adapazarı İlçesindeki Kültür Varlıkları:


Harmantepe Kalesi [Adapazarı-Harmantepe Köyü] 
İkizce Köyü (Roma Nekropolu) Arkeolojik Sit Alanı [Adapazarı-İkizce Köyü]
Maltepe Sandık ve Kiremit Mezarları [Adapazarı-Merkez]
Poyrazlar Gölü ve Çevresi Doğal Sit Alanı [Adapazarı-Poyrazlar Köyü]
Merkez Uzun Çarşı Kentsel Sit Alanı [Adapazarı-Merkez]
Çatalköprü [Adapazarı-Budaklar Köyü]
Trabzanlar Köprüsü/Güneşler Köprüsü/Sakarya Köprüsü [Adapazarı-Merkez]
Halk Evi [Adapazarı-Merkez]
Sakarya Müzesi (Atatürk Evi) [Adapazarı-Merkez]
Atatürk Ortaokulu [Adapazarı-Merkez]
Deprem Müzesi [Adapazarı-Merkez]
Orhan Camii [Adapazarı-Merkez] 
Orta Camii [Adapazarı-Merkez] 
Ağa Camii [Adapazarı-Merkez] 
Yeni Camii [Adapazarı-Merkez] 
Şerefiye Camii [Adapazarı-Merkez] 
Hasırcılar Camii [Adapazarı-Merkez] 
İhsaniye Camii [Adapazarı-Merkez] 
İstiklal Camii [Serdivan-Merkez] 
Bahçıvan Sokak Çeşmesi [Adapazarı-Merkez-Cumhuriyet Mahallesi] 
Kömürpazarı Caddesindeki Çeşme [Adapazarı-Merkez] 
İnönü Caddesindeki Hamam [Adapazarı-Merkez] 
Bankalar Caddesindeki Hamam [Adapazarı-Merkez] 
34 Adet Konut [Adapazarı-Merkez (Alicanlar Evi-II, Suat Kızılkaya Evi vb.)] 
45 Adet Dükkân [Adapazarı-Merkez (Unkapanı A. Asım Kuriş Dükkânı, Pirinçpazarı Fadıl Pırıldar Fırını, Pirinçpazarı Zekeriya Çobanlar Dükkânı vb.)]
1 Adet Banka [Adapazarı-Merkez (Türk Ticaret Bankası)]
1 Adet Otel [Adapazarı-Merkez]
Adapazarı Şehitliği-Asrî Mezarlık (Yorgalar Mezarlığı) [Adapazarı-Merkez] 
Dağdibi Mezarlığı [Adapazarı- Dağdibi Mahallesi] 
İbn-i El Zeyd Türbesi Emirdağ Mezarlığı [Adapazarı-Merkez] 
30 Adet Çınar [Adapazarı-Merkez (Mili Egemenlik Caddesi?nde)] 
1 Adet Çınar [Adapazarı-Süleymanbey Köyü] 
1 Adet Asma [Adapazarı-Merkez (Uzunçarşı?da)] 
Alicanlar Evi-I Çeşmesi 
Bahçıvan Sokak Çeşmesi 
Başlar Sokak Çeşmesi 
Bezirci Sokak Çeşmesi 
Bostancıoğlu Çeşmesi 
Ekici Sokak Çeşmesi 
Gün Sokak Çeşmesi 
Orta Camii Çeşmesi

 

Adapazarı İlçesine Bağlı Yerleşim Birimleri:


Mahalleler: Akıncılar, Cumhuriyet, Çukurahmediye, Güllük, Hızırtepe, İstiklal, Karaosman, Kurtuluş, Maltepe, Mithatpaşa, Orta, Ozanlar, Papuçcular, Sakarya, Semerciler, Şeker, Şirinevler, Tekeler, Tepekum, Tığcılar, Tuzla, Yahyalar, Yağcılar, Yenicami, Yenidoğan, Yenigün, Acıelmalık, Alandüzü, Alancuma, Camili, Çaltıcak, Çamyolu, Dağdibi, Göktepe, Harmantepe, Horozlar (Kadıköy), İkizce, (Müslim), İkizceosmaniye, Karaman, Karapınar, Karakamış, Korucuk, Mahmudiye, Süleymanbey, Taşkısığı, Evrenköy, Merkez, Yenimahalle, Bağlar, Çelebiler, Çerçiler, Çökekler, Doğancılar, Hacıramazanlar, Karaköy, Kasımlar, Kurtbeyler, Rüstemler, Taşlık.


Köyler: Abalı Köyü, Aşırlar Köyü, Bileciler Köyü, Budaklar Köyü, Büyükhataplı Köyü, Çağlayan Köyü, Demirbey Köyü (İcbaliye), Elmalı Köyü, Hacılar Köyü, Işıklar Köyü, İlyaslar Köyü, Karadavutlu Köyü, Karadere Köyü, Kavaklıorman Köyü, Kayrancık Köyü, Kışla Köyü, Kömürlük Köyü, Köprübaşı Köyü, Küçükhataplı Köyü, Nasuhlar Köyü, Örentepe Köyü, Poyrazlar Köyü, Salmanlı Köyü, Solaklar Köyü, Turnadere Köyü, Yeşilyurt Köyü.